PDF TEI XML Stephanus Galdeti — <Notae de primo ente>
work in progress — Edited by: Alexander Baumgarten — Project NOTA-ERC
<Notae de primo ente>
|P1 122r| |P2 184v| In principali et finali facto 1, tange de ordine dictorum, volitorum, scitorum et huius altius quo poteris2 catholice 3.
De habitudine primi entis ad alia a se potest poni primo quod Deus cuiuslibet alterius a se est perfectionaliter contetivus ac gradu uno simplicissimo intrinsece essendi excessivus. De hoc alias contulisti cum fratre .
Quod primum ens est cuiuslibet alterius a se causatum saltem4 5 finaliter, ubi de formaliter et materialiter agere potest, ut contulisti cum fratre etc. et in Quolibeto etc.
Quod primum ens est cuiuslibet alterius a 6 se productivum et effectivum, contra philosophos qui posuerunt solum esse simplicem7 eo quod optime se habens non indiget motione.
Quod est etiam8 cuiuslibet alterius a se determinative cognitivum contra et philosophos et nonnullos theologos, scilicet .
Quod est etiam cuiuslibet libere volitivum etc. Patet processus et econverso secundus articulus9 correspondenter de creaturis et in his multe difficultates, ymmo pene omnes tam speculative quam morales per numerum.
Qualem actum habeat circa prescitum potest inquiri
Quod est locus omnino ambituus et de vacuo extra celum, quod non est vacuum simpliciter nec potest esse, et sic omnia sunt in Deo et non solum ab ipso et per ipsum et ad ipsum et in ipso. De habitudinibus causalibus 10 alibi modicum etc.
Quod Deus intellectualis cuilibet11 potentie intellective in qua infallibiliter 12 terminatur omne verum. Quod est 13 speculum in quo infallibiliter cuncta representantur quinimmo species intellectualis visorum in ipso, non tamen actus.
Quod sit orandum pro perseverentia Domini propositi, nam si Deus esset mutabilis in proposito ut princeps14 terrenus, precandus esset ut persisteret 15, et si16 posset non velle quod vult et voluit, orandus esset ne sic ageret, |P2 185r| sed nunc quamvis17 non 18 possit velle quod voluit, tamen quod semper voluit potest non solum nunc non velle sed non numquam voluisse, igitur super hoc orandum.
Pro actibus creature rationalis ad Deum habendis rationabiliter videndus Et siqua sint similia, ut Hermes, de verbo eterno per allegatus multotiens et similes. Item, libellus De vera sapientia, capitulo De fide et legibus – .
De ordine actuum in quibus subesse debet rationalis creature19 suo creatori20 qui sequitur ex ordine actuum divinorum ad creaturam de obligatione credendi, fruendi, sperandi etc. continendi, constandi etc. virtutum moralium theologicarum21.
In omnibus hiis potissime in primo articulo victa22 et vitare te 23 pretende causando processum logicum ac mathematicum solum philosophicum speculativum ac moralem et processum methaphisicum et theologicum prosequendo24. |P1 122v| Quomodo philosophi erraverunt non videntes nec cognoscentes aut credentes Deum agere libere25 per intellectum et voluntatem propter quod mundi talitatem intelligere non potuerunt? Quomodo scilicet ab eterno temporali, ab immutabili mutabile, ab uno multa 26, ab27 uniformi 28 varia, a necessario contingentia, ut alibi intrasti et 29 multiplicare poterit.
In hiis agendis circa principia statue, videlicet De fide et legibus quoad actus et cultus a creatura rationali Deo debitos etc.
Summa contra gentiles de veritate catholice fidei et de conditionibus divinis et perfectionibus ad nos et ex consequenti obligationibus nostri ad ipsum etc.
Item Summa de causa Dei contra pelagianos, ubi multa videnda quorum aliqua tenenda et aliquorum opposita, ut nostis.
Et eodem modo de aliis duabus doctoribus ante agendum, puta de et , quod etiam in30 multis oppositum teneri potest probabilius31, ut32 33 alias aliqualiter etc.
Hiis adde
Vide insuper in materia de habitudine primi34 ad creata de35 causalitate et principalitate divini velle et de eiusdem libertate intrinseca, ut alias per quod patet quomodo ab eterno temporali a necessario contingens a simplici uno plura ab uniformi diversa.
Quomodo actus nullius divini intellectus causaliter prius se habet ad existentiam creature vel ad fore. Quomodo intelligatur productio etc. per verbum vel per dicere, etsi verbum aliquam habitudinem ad creaturam |P2 185v| productam36 habeat quam non alie divine persone.
Item, de habitudine Spiritus Sancti ad mentem sanctificatam an aliquam habitudinem habeat quam alie persone et an detur datione alia a donis suis huius persone. De hiis et, si poterit, 37.
In his duobus quorum primum est de habitudine primi ad alia, scilicet creata, agi posset de divino dominio et eius actibus, scilicet donatione, benedictione etc. In secundo, de obligatione creature rationalis ad castum amorem deitatis et de bonitate morali et conformitate ad primam regulam etc.
|P1 123r| De orationibus de quibus supra orandum est, ut effectus divine predestinationis eveniat qui potest non evenire, quamvis certum sit quod eveniet ex infallibilitate et immutabilitate divine preordinationis vel determinationis divine voluntatis ad sic fore. Et hoc quia potest non evenire, et per consequens orandum est predeterminatio huius divine voluntatis. Stet, quia potest non esse ac numquam fuisse predestinatio vel predeterminatio aliquod sic fore et forte non propter huius contingentiam stantem cum immutabilitate, sed propter conformitatem ad divinam voluntatem. Tenemur enim velle et optare et ora<re> ut divina volita eveniant iuxta illud fiat voluntas tua maxime illa que non solum Deus vult fore, sed vult nos velle illa fore seu approbat aut iubet sic a nobis esse volendum, non sic autem foret de volitis ab eo esse vel fieri que non vellet vel non approbaret seu non conferet iustum esse ut illa vellemus, quamvis efficaciter vellet nos velle. Sed de hoc alibi in quolibetis et vesperiis.
Non autem orare debemus pro quolibet bono nobis possibili. In demerito prescito seu dampnato possibile est ipsum salvari ac fuisse eternaliter predestinatum, nec tamen pro hoc orandum, quia hoc esset se difformari divine voluntati, non solum efficaci, sed approbative vel preceptive, qua precipit vel iubet non orandum pro opposito sue voluntatis scite. Ubi autem dubium vel non certum est addenda est circumstantia divine volutionis, sicut ibi: Pater, si possibile est etc. quod credendum est Christum orasse ut nobis modum et exemplum orandi daret. Ipse enim bene sciebat quod non erat possibile seu preordinatum a Patre ut transiret huiusmodi calix quinimmo oppositum etc. et ideo non pro se sic loquebatur sed pro nobis. De hoc alibi in quadam ordinaria38.
1 facto] d add. sed del. P22 poteris] sup. lin. P13 catholice] etc. add. P24 saltem] iter. sed del. P25 saltem] formaliter add. sed del. P26 a] pro add. sed del. P27 simplicem] formam P28 etiam] iter. P19 secundus articulus] sup. lin. P110 causalibus] habet add. sed del. P111 cuilibet] cuilibus coni. P112 infallibiliter] cur add. sed del. P213 est] in add. P214 princeps] principes P115 persisteret] semper nunc non add. sed del. P116 et si] sup. lin. P117 quamvis] sup. lin. P1;quodlibet P218 non] solum add. sed del. P119 creature] creatura P220 creatori] creatura P221 theologicarum] theologorum P222 victa] vita P223 te] pred add. sed del. P224 et — prosequendo] om. P225 libere] p. c. P226 multa] u add. sed del. P227 ab] ad P228 uniformi] patria add. sed del. P229 et] multip add. sed del. P230 in] om. P231 probabilius] probabibilius coni. P132 ut] p. c. P133 ut] alibi add. sed del. P234 primi] premii P235 de] et P236 productam] sup. lin. P137 et — rupam] om. P238 de — ordinaria] om. P2
