De errore Pelagii pro quolibetis aliqua notanda ac premittenda

De errore Pelagii pro quolibetis aliqua notanda ac premittenda Edition

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd">
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>De errore Pelagii pro quolibetis aliqua notanda ac premittenda</title>
				<author>Stephanus Galdeti</author>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>work in progress</edition>
				<respStmt>
					<resp>Edited by</resp>
					<name>Florina Hariga</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>Project NOTA-ERC</distributor>
				<date when="2026-07-16"/>
			</publicationStmt>
			<seriesStmt>
				<title/>
			</seriesStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="P1">Paris, BnF lat. 16408</witness>
					<witness xml:id="P2">Paris, BnF lat. 16409</witness>
				</listWit>
				<listObject>
					<object corresp="#P1">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16408</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16408</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514617v</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Questions de théologie et notes diverses dans lesquelles figurent Amand de Valenciennes et beaucoup de professeurs de Paris.</ab>
					</object>
					<object corresp="#P2">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16409</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16409</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514430s</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Thèses théologiques, paraissant avoir été recueillies à Paris par Thomas de Cracovie.</ab>
					</object>
				</listObject>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
		</encodingDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="la">
		<body>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="92v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f199/full/full/0/native.jpg"/> <cb ed="#P2" n="151r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f317/full/full/0/native.jpg"/> De errore <name>Pelagii</name> pro quolibetis aliqua notanda ac premittenda.
				Ire post <name>Pelagium</name> ut satis innuebatur supra contingit dupliciter, scilicet speculative et moraliter. Moraliter dupliciter, habitualiter et totaliter, <cb ed="#P2" n="151v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f318/full/full/0/native.jpg"/> ut sunt viventes conformiter suo errori, ut sunt gentiles pro suis operibus querentes honorem et famam nunc et post mortem. Et siqui sint christiani non eruditi in doctrina catholica opposita illi errori. Ex quo satis patet. Huius ‘siqui sint non debiti ad honores et regiam promoveri’ posset deduci ex supradictis. 
				Alii vadunt post <name>Pelagium</name> moraliter partialiter et ad tempus, puta aliquando non advertentes ad illud <name>Apostoli</name> <q type="biblical">quid habet quod non accepisti</q> et ad tempus de suis actibus gloriantes qui nedum gloriantur de recte factis, ymo quando de peccatis honorabilibus et quandoque pro Christo utilibus, ut est superba predicatio verbi Dei. 
				Ulterius pro hac materia et solvendis quolibetis premittenda essent aliqua in certo numero de requisitis ad recte operari, videlicet qualiter non sufficit alica doctrina moralis humanitus adinventa ad recte vivere seu ad cognoscendum que requiruntur ad recte vivere. <app><lem>Nec</lem><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> ad iuste dominari vel principari multo minus, sed requiritur doctrina vel notitia divinitus inspirata. Posset deduci multipliciter et multa inferri. 
				Ad bonum vero actum requiritur bonitas de genere vel saltem requiritur carere malitia de genere que oritur ex obiecto. 
				Requiritur ulterius bonitas finis. Ulterius actualis vel habitualis intentio ultimi finis, ymo ultimi finis propter se dilecti, ymo non solum propter se, sed super omnia. Ulterius requiritur quod talis actus sit a Deo volitus esse iustus, et tunc talis actus qualis dictus est, est a Deo volitus esse iustus et nullus alter, sed nec potest esse, non enim potest homo absolvi <app><lem>ab</lem><rdg wit="#P2">de</rdg></app> obligatione ultimi finis.
				Hoc tamen non sufficiunt ad esse meriti, nec requiritur quod Deus actu velit illum actum esse dignum premio. Patet de actu caritativo presciti. Sed sufficit quod cum hoc quod vult actum illum esse iustum, velit illum esse talem quali debetur premium, si in illo sic operans perseveraret. 
				Patetque quod nullus talis actus est possibilis ex puris naturalibus et influentia generali, sed requiritur auxilium speciale sive illud sit Deum multiplicius agere vel intensius etc., ut supra. 
				Actus huius integer et perfectus <cb ed="#P2" n="152r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f319/full/full/0/native.jpg"/> est Dei donum Iac. 1 <q type="biblical">omne datum</q> etc., et non solum hoc, ymo scire cuiusmodi sit hoc donum, ut dicit sapiens post illa verba non possum esse continens etc. 
				Ex quo patet quodlibet tale esse potius obligativum quam esse meritivum alterius premii a se, nec sui ut premii, nam dans A gratis non obligatur ex hoc ad B modo nil Deus in nobis preter sua dona coronat, ideo Christus <q type="biblical">cum feceritis omnia que precepta sunt vobis </q>etc. 
				Ulterius sequitur quod nec talia sunt meritoria temporalis honoris, nec iuste pro hiis potest exigi honor, quamvis non iniuste gratis pro illis possit dari. Pro iniustis vero, nec exigi iuste potest, nec dari. Hoc patet de appetitu honoris supra.
				Ire post <name>Pelagium</name> moraliter est gloriari ac superbire contra dictum <name>Apostoli</name> <q type="biblical">qui gloriatur in Domino </q>etc. Hoc modo inerunt ille quinque virgines fatue que <q type="biblical">veniente sponso non intraverunt</q> etc., nam sequebantur <name>Pelagium</name> gratiam Dei volentes emere unde Iudas <q type="biblical">in viam Cayin abierunt</q>, contra illud <q type="biblical">in viam gentium ne abieritis</q>, hoc <q type="biblical">enim omnia gentes inquirunt</q>, <q type="biblical">filius hominis vadit</q> etc., <q type="biblical">qui vult venire post me</q>, <q type="biblical">abierunt retro</q>, <q type="biblical">in beati immaculati in qui habitat</q>. 
				Et sic de multis concordantiis applicantibus proposito, <q type="biblical">nunquid vultis abire retro</q>, <q type="biblical">Domine ad quem ibimus</q> etc<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">concordantias vide</rdg></app>. 
				 An sit possibile Ecclesiam ire post <name>Pelagium</name>. Dicuntur alica: omnis homo iret post <name>Pelagium</name> nisi ad oppositum divinitus iuvaretur et dirigeretur, ymo quilibet viatores deiuvati, ymo omnis actum de facto Deus multos liberrime tamen dirigit dicens <q type="biblical">ego, Dominus Deus, dirigens te in via qua ambulas, noli timere, Abraham</q> etc. Et sic de facto Ecclesia non vadit post <name>Pelagium</name>. <name>Apostolus</name>: <q type="biblical">sic nos existimet homo</q>, licet possit Deo deserente, in hiis enim et aliis divina dignitas et libertas potius salvanda quam creature securitas etc. Nec tamen ista possibilitas errandi intelligenda est ex parte create potentia, nam si ex libertate creata ista pars deficeret, Deus provideret, ut fecit ibi <q type="biblical">reliqui michi milia virorum qui </q><cb ed="#P2" n="152v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f320/full/full/0/native.jpg"/><q type="biblical"> non flecterunt genua </q>etc<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">de ecclesia dubium</rdg></app>. 
				<cb ed="#P1" n="93r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f200/full/full/0/native.jpg"/> Totus mundus positus est in maligno et similes actoritates de totis etc. Innuit quod <app><lem>totus mundus vadit post <name>Pelagium</name>. Inquire huius</lem><witDetail type="in marg. sup." wit="#P1"/><rdg type="om." wit="#P2"/></app>. 
				An sit in potestate viatoris non ire post <name>Pelagium</name>. Dicuntur aliqua. Prima, quod opinari posse credere <title>Evangelio</title> ac rectum sensum et assensum habere de dictis Christi est intellectualiter<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">es</witDetail></app> et speculativo ire post <name>Pelagium</name>. Et est principium non credendi <title>Evangelio</title>, quia est principium non implorandi divinum auxilium, ut est necessarium et faciebant discipuli dicentes <q type="biblical">adiuva infirmitatem nostram</q>, et item adauge <q type="biblical">in nobis fidem</q>. Ulterius patet quod hac de causa aliqui discrediderunt <title>Evangelio</title>, puta Iudei. Extimabant enim, quia non poterant credere <title>Evangelio</title> illa dicta esse incredibilia dicentes <q type="biblical">durus est sermo iste</q>, et ideo <q type="biblical">abierunt retro</q> post <name>Pelagium</name>. Non sic discipuli quibus Christus dixit: <q type="biblical">numquid et vos vultis abire retro</q>, et dixerunt <q type="biblical">Domine, ad quem ibimus</q> etc. Hec de ire post <name>Pelagium</name> intellectuali. 
				An prelati presentis temporis vadant post <name>Pelagium</name>. Primo, quod non <app><lem>omnis saltem</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> intellectualiter <q type="biblical">Petre, oravi pro te</q> etc., quamvis moraliter multi vadant. In Ps. <q type="biblical">constitui</q> <q type="biblical">legislatores sciant </q><app><lem><q type="biblical">gentes</q></lem><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> etc., et item Petrus petebat <q type="biblical">quotiens peccabit frater et dimittam ei</q> etc. 
				Pro excusatione eorum possunt dici aliqua: quod non omnis exterior honestas mundialis est fastus nisi ille qui de superbo corde procedit. Ex quo ulterius patet quod non obstante honestate mundiali extrinseca <app><lem>intus</lem><rdg wit="#P2">minus</rdg></app> possunt habere veram humilitatem Christi. Patet de sancto <name>Thoma Cantuariensis</name> et de sancto <app><lem>Sabastiano</lem><rdg wit="#P2">Sebastiano</rdg></app>, christiano milite, et de multis aliis sanctis tam prelatis quam non prelatis <q type="biblical">qui fuerunt non alta sapientes</q> etc. 
				Potest etiam dici quod huius honores recipiunt non ut persone private, sed ut vicarii Dei, <app><lem>ut</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> et Deo principaliter exhibitos, unde qui bene presunt duplici honore etc. 
				Alia causa posset dici, nam cum prelatis presentis temporis generaliter desint miracula, et quamplurimis doctrina Evangelica et non nullis de quo dolendum est iusta vita, si cum hiis incederent, simpliciter haberentur contemptui et divina per eos celebrata.
				Vicium <app><lem>huius</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> Pelagianum periculissimum est multumque latens ac deceptum, ymo lapsus sapientum philosophorum, ymo perypatetici <cb ed="#P2" n="153r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f321/full/full/0/native.jpg"/> hoc putaverunt virtutem. Patet de <q type="biblical">magnanimitate</q> <q type="biblical">qui cum Deum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt</q> Rom. 1. Non enim extimaverunt omnia regi Dei gratuita bonitate bonaque omnia fieri debere propter ipsum sincere dilectioni, omniaque opera nostra esse quedam Dei gratuita dona. Multaque huiusmodi ignorarunt, ut ex supradictis patet satis<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">de huius vicio</rdg></app>.
				Huius vicium non solum de inpertinentibus virtutibus nascitur, ut patet in virtutibus philosophorum que virtutes <app><lem>esse</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> ob huius superbiam desierunt esse virtutes et fuerunt vicia, ut frequenter <name>Augustinus</name> inquit de Romanis quem nec illi sufficerunt de quo dicitur <q type="biblical">Domine Deus, virtutum adiuva nos</q>, ymo huius vicium de virtute humilitatis sibi contraria nascitur seu nasci aptum est et ipsam annihilare, iuxta versus communes <q type="biblical">si tibi sit sapientia</q> etc., <q type="biblical">sola superbia</q> etc. 
				De Christi divino considera quod omnia divina ab iniustitia inceperunt quod solis iustis debetur divinum quod solus Christus iustus fuit <app><lem>primeva</lem><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> iustitia vel maiori. Item iuridice redemit universos, et ideo universis debet <app><lem>dominari</lem><rdg wit="#P2">denominari</rdg></app>, etiam si universi non sint sortiti sue redemptionis effectum ex culpa sua. Item nulla humana creatura, ymo nec angelica iusta fuit nisi Christi merito etc., nec iuste dominans cuicumque rei, ut supra<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">de Christi dominio pauca</rdg></app>. 
				Dicunt divinum velle efficax eo quod <app><lem>Deus</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> vult aliquod fore esse vel fuisse <app><lem>est omnium causa sufficiens et efficax</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> superfluente omni causa secunda concurrente nisi ex eo quod Deus vult ipsas sic concurere. Et ad huius voluntatem divinam ut causam immediatam omnia reducuntur que efficaciter fiunt ac producuntur in esse. 
				Ita est de voluntate iusti, ideo enim quod vult aliquid esse iustum, ideo iustum est, quia Deus vult esse iustum, sicut ideo aliquid est, quia Deus vult illud esse.
				Et per consequens, radix iusti dominii non voluntate humana aut quamvis alia a divina sortitur rationem iusti, quare illi soli iuste regnaverunt atque regnant quod Deus voluit non solum efficaciter regnare ut ypocritam, sed iuste regnare seu iustum esse, ut regnaverit. Multa de hiis dicenda forent. Possum rogare Patrem. Item de morte Ananie in <title>Actibus</title>, 5 capitulum. 
				<cb ed="#P1" n="93v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f201/full/full/0/native.jpg"/> Contra errorem <name>Pelagii</name>: omnes orationes catholice ac canonice sunt, ut clare patet.
				Ubi nota quod etiam pro influentia generali orare debet Ecclesia. Item adverte in materia de huius orationibus an pro temporali prosperitate vel solum pro bono virtutis orandum. De affectione comodi, et timoris pene, et puritate actus iusti supra aliqua tacta sunt. 
				Aliqua posent esse dubia de accessu viatoris post <name>Pelagium</name> vel non. 
				An sit possibile viatorem continue accedere aut continue recedere vel sit necesse quandoque quiescere. Et quod prima pars sit posibilis, nam possibile est viatorem omnia in gloriam Dei facere, etiam comedere et bibere, iuxta dictum <name>Apostoli</name>, et hoc dato semper in via Dei procedet. Possibile etiam est ipsum nichil in gloriam Dei facere et sic continue recedet, nam omnia faciet affectione comodi que regnat deserta iustitia. Ad oppositum de <app><lem>dormiente</lem><rdg wit="#P2">oratione</rdg></app>. Sine argumentis: an <name>Salomon</name> sapientiam meruit dormiando? 
				 An sit possibile esse aliquem viatorem qui nec accedat, nec recedat. Contra: <app><lem>per</lem><rdg type="om." wit="#P2"/></app> <name>Bernardum</name> <app><lem>dicentem</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> in via Dei non procedere retrocedere est. Confirmatur, quia quilibet viator tenetur accedere. Ad oppositum de actibus indifferentibus vel de bonis actibus moralibus non acceptatis. Item in Apoc.: <q type="biblical">utinam nec calidus, nec frigidus, sed quia tepidus</q> etc. 
				An sit possibile viatorem <app><lem>simul</lem><rdg type="om." wit="#P2"/></app> accedere et recedere in via. Quod sic, quia possibile est ipsum peccare venialiter et mereri, igitur. Oppositum, quia omne recedere est difformiter agere et omne progredi est conformiter agere divine voluntati, igitur. Nullum idem agere, operari seu moveri viatorem est accedere ac recedere. Confirmatur, quia non contingit idem mobile super eodem spatio respectu eiusdem termino uno motu accedere et recedere. 
				Utrum quodlibet moveri iusti viatoris sit accedere. Videtur quod sic quod quodlibet tale est in caritate. Ad oppositum, quia <app><lem>aliquod</lem><witDetail type="a. c." wit="#P1">quodlibet</witDetail></app> tale est non ex caritate, ymo aliquod tale est peccare, nam septies in die <app><lem>cadit</lem><rdg type="om." wit="#P2"/></app> iustus.
				Utrum quodlibet moveri iniusti viatoris sit recedere. Quod sic, quia similiter displicet Deo inpius et inpietas eius, sed quidquid fit ab inpietate est recessus, igitur quidquid fit ab inpio. Ad oppositum, quia sic dicere nimis foret durum. 
				Utrum <app><lem>aliquod</lem><rdg wit="#P2">quodlibet</rdg></app> moveri electi sit recedere et ire post <name>Pelagium</name>. Quod non, quia omnia tali cooperantur in bonum*, iuxta illud <name>Apostoli</name> <q type="biblical">omnia cooperantur in bonum hiis</q> <q type="biblical">qui secundum propositum</q> etc. Oppositum de Petro. Sine argumentis qualiter horum peccata mortalia puniantur.
				Utrum aliquod moveri reprobi sit accedere. Quod non, in Ps. <q type="biblical">non enim qui operantur iniquitatem in viis tuis ambulaverunt</q>. Oppositum: quod sic<app><lem/><rdg type="add." wit="#P1">quia</rdg></app>, nam aliquod tale moveri est mereri. Hic posset inquiri qualem actum<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">ymaginanda</witDetail></app> ymaginandi est divina voluntas habere circa huiusmodi actum. Sine argumentis qualiter premiantur merita seu opera ex caritate in reprobis facta. Iuxta hunc modum multa poterit combinare. 
				An <name>Aristoteles</name> ivit post <name>Pelagium</name>. An <name>Salomon</name> etc.
				Ex pretactis materiis forma multos titulos offerendos disputaturis etc. 
				Utrum divina potestas sit <app><lem>realiter</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> cuiuslibet alterius a se universaliter causativa<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">prima</rdg></app>.
				Utrum divina voluntas sit cuiuslibet actionis nostre prima regula directiva<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">secunda</rdg></app>.
				Ex hiis et iuxta hec quolibeta.
			</div>
		</body>
	</text>
</TEI>

Project NOTA Database

De errore Pelagii pro quolibetis aliqua notanda ac premittenda Edition

Project NOTA