<Notae> | Project NOTA Database

<Notae> Edition

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd">
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>&amp;lt;Notae&amp;gt;</title>
				<author>Stephanus Galdeti</author>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>work in progress</edition>
				<respStmt>
					<resp>Edited by</resp>
					<name>Alexander Baumgarten</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>Project NOTA-ERC</distributor>
				<date when="2024-10-09"/>
			</publicationStmt>
			<seriesStmt>
				<title/>
			</seriesStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="P1">Paris, BnF lat. 16408</witness>
					<witness xml:id="P2">Paris, BnF lat. 16409</witness>
				</listWit>
				<listObject>
					<object corresp="#P1">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16408</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16408</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514617v</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Questions de théologie et notes diverses dans lesquelles figurent Amand de Valenciennes et beaucoup de professeurs de Paris.</ab>
					</object>
					<object corresp="#P2">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16409</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16409</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514430s</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Thèses théologiques, paraissant avoir été recueillies à Paris par Thomas de Cracovie.</ab>
					</object>
				</listObject>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="parallel-segmentation" location="internal"/>
		</encodingDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="la">
		<body>
			<div>
				<head>&lt;Notae&gt;</head>
			</div>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="120r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f260/full/full/0/native.jpg"/> <cb ed="#P2" n="182r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f379/full/full/0/native.jpg"/> Hoc modicum de actibus humanis respectu Dei seu divini cultus
				Hic tamen nota quod non solum actus predicti dicuntur cultus Dei, puta Deum laudare vocaliter etc., ymmo recte vivere dicitur magis Dei cultus, unde <app><lem>Christus</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, in <title>Evangelio</title>: <q type="biblical">non omnis qui dicit ‘Domine, Domine’ intrabit in regnum celorum, sed qui facit voluntatem Patris</q><title/> etc. Etiam mentalis contemplatio divine<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">voluntatis</witDetail></app> bonitatis, perfectionis et operum eius, ut ab ipso procedunt et eius inducant excellentiam et dignitatem magis est cultus Dei <app><lem>quam quecumque</lem><rdg wit="#P2">quamcumque</rdg></app> alia operatio et magis assimilatur cultui beatifico consummato et finali. De hoc aliqualiter in <title>Sermone de assumptione Beate Marie</title> etc. Hoc satis testatur Salvator in <title>Evangelio</title> de Maria et Marta, unde ait <q type="biblical">Maria optimam partem elegit, que non auferetur</q>, <q type="biblical">sed perficietur</q>, supple et nota <name>Augustinum</name> in sermone de hoc in octavis assumptionis.
				Orationes ecclesiastice ad Deum porrecte sunt quedam confessiones etiam recognitiones insufficientie et in positione humani liberi arbitrii ad bonum recte vite et meriti, et per consequens multo fortius <app><lem>premii</lem><witDetail type="p. c." wit="#P2"/></app> et necessitatis et principalitatis divini auxilii contra positionem superbi <name>Pelagii</name>. Et hoc totus decursus collectarum et ecclesiastici officii et cultus verbalis et mentalis protestatur, ut patet intuenti. <q type="biblical">Deus, a quo cuncta bona procedunt</q> <q type="biblical">actiones nostras, quesumus Domine</q> etc.<app><lem/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">verte folium</rdg></app>
				<cb ed="#P1" n="120v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f261/full/full/0/native.jpg"/> <app><lem>De orationibus factis ad sanctos ut orent pro nobis cum ipsi omnino conformes divine voluntati ab eis scite maxime de dampnandis et salvandis, nec velint salutem dampnandorum iuxta illud <q type="biblical">letabitur iustus cum videris vindictam</q>. Omnino dicendum, sicut de orationibus immediate directis ad Deum, quod ex audito divina precedat humanam orationem notatur in Ps., cum dicitur <q type="biblical">invocabo te quoniam exaudisti </q><app><lem><q type="biblical">me</q>,</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> et sic est quedam optatio effectus divine exauditionis</lem><witDetail type="in marg. inf." wit="#P1"/></app>.
				Item non solum<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">oc</witDetail></app> mentaliter loqui <cb ed="#P2" n="182v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f380/full/full/0/native.jpg"/> seu contemplari ac vocaliter aut recte vivere morale creature rationalis, ymmo omne vivere perfecte vel recte perfectionali naturali, ymmo omne bene esse, ymmo omne positivum esse est Deum laudare<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">unde</witDetail></app> et sola non esse et privationes deformes moraliter sunt non<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">lu</witDetail></app> laudes Dei.
				Unde <name>Augustinus</name>, in sermone <app><lem>quodam</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> de martiribus, qui incipit “in omnibus <title>Scripturis</title>, fratres carissimi, Christianorum tempora predicta sunt”, ait, “omnia quecumque fecit Deus laudant Deum auditis in benedictionibus audistis, in omni solempnitate, quando leguntur, quoniam omnia laudant Deum: celestia, terestria, angeli, homines, luminaria celi, arbores terre, flumina, maria, quidquid Deus creavit <app><lem>sive</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> in celo sive in terra sive in mari, omnia laudant Deum”. Et sequitur: “numquid aliquando ibi audistis quia laudat Deum luxuria, <app><lem>avaritia, ebrietas</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, numquid aliquando ibi audistis quia laudat Deum heresis etc.? Omnia ista quare non laudant Deum, quia non sunt creata a Deo”. Ex hiis etc. Nam<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">talis</witDetail></app> omne positive esse, vivere etc. moveri, agere etc. est conforme divine voluntati<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">bn</witDetail></app> beneplaciti <app><lem>efficacis atque</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> iusti, quod est regula omnis iustitie etc. ut alibi.
			</div>
			<div>
				Premissis aliquibus punctis Dei auxilio speciali ac preventione sit de quantitate<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">ai</witDetail></app>, an scilicet sit infinite agere de qualitate, etiam an sit intensius vel multiplicius agere<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">ai</witDetail></app>, an necessitet auxiliatum, aut etiam destitutum, et sic de similibus que occurent descendi poterit ad materias morales et practicas de humanis actibus ac Dei cultu bonitate, malitia, rectitudine et deformitate a regulis etc. contra <name>Pelagium</name> ac pelagianos, quales pene omnes sunt, ut alibi.
				De habitudinibus divinis ad creaturas possibilibus, scilicet perfectionalibus, causalibus, etc. contra <name>Ripam</name>, de accidentalibus velle vel nolle contra <name>Bradwardinum,</name> et generaliter de altioribus et fortioribus materiis que infra terminum occurent fiat mentio compendiosa continens <app><lem>totam</lem><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> rerum naturalem seriem et moralem ordinem atque includatur omnis potestas artis et scientie in genere <name>Guillelmus Parisiensis</name> et libellus qui incipit “Vere sapientie acquisito” et si qui similes sint<app><lem/><rdg type="add." wit="#P2">etc.</rdg></app>.
				<cb ed="#P1" n="121r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f262/full/full/0/native.jpg"/> <cb ed="#P2" n="183r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f381/full/full/0/native.jpg"/> Tactis conditionibus divine voluntatis aliquibus, puta de eius inflexibilitate <app><lem>speculative</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. <app><lem>Ex hiis</lem><witDetail type="a. c." wit="#P1">ex qua</witDetail></app> potest descendi <app><lem>ad moralia aliqua et practica</lem><witDetail type="in marg." wit="#P1"/></app>, <app><lem>ut</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> patet supra. Ad orationes recte factas, scilicet quod non sunt nisi pro salvandis et pro illis sunt regratiationes eterni divini propositi et optationes sui effectus.
				Et iterum ex eadem radice de suffragiis ecclesie potest descendi ad hoc quod esto quod non fiant huiusmodi recta suffragia nihilominus pro quo orari debuit sortitur effectum sue salutis, quia solum pro consecutivo salutem orari debuit, ut scilicet consequeretur modo et forma <app><lem>quo</lem><witDetail type="p. c." wit="#P2"/></app> Deus sibi proposuit dare. Patet satis in illa oratione “Deus qui virorum” etc.
				Ex quo ulterius patet quod obligatus ad huiusmodi suffragia pro defunctis non illis, sed soli sibi nocet<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">et hoc</witDetail></app>. Ulterius patet ex independentia divine voluntatis et principalitate ex qua patet quod effectus divine voluntatis non sunt positi in contingentia creature libere, puta salus alicuius predestinati vel expeditio eius celerior vel tardior a penis.
				Ulterius ex huiusmodi principalitate divine voluntatis, qua scilicet omnia ut principalis divina, independens ab aliis omnia liberrime administrat et disponit, sequitur quod huius suffragia non valent nisi quibus et quantum et <app><lem>qualiter</lem><rdg wit="#P2">equaliter</rdg></app> Deus vult illis valere et ad tantum effectum salutis etc. Patet, nam gratissime salvat eterno gratuito proposito, non motus ab aliquo contingenti actu creature, ut supra. 
				<app><lem>Et</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> patet hoc ex communi dicto<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">supra et</witDetail></app> quod tangitur in illo sermone “inter tempus nativitatis” etc. Nam, ut dicunt doctores catholici, huiusmodi suffragia valent illis qui meruerunt in hac vita, ut eis valerent et tantum valent quantum meruerunt ut eis valerent. Et cum ulterius huius meritum ac eius quantitas originentur a divino beneplacito, sequitur quod a priori quantitas valoris huius attendatur penes divinum beneplacitum et propositum. Deductio satis patet.
				Ex hoc ulterius patet unum supradictum, scilicet quod ex defectu vivorum nihil detrahitur mortuis qui sic meruerunt iuvari, cum meruerint effectum talium suffragiorum ex inimpedibili divino beneplacito, ut supra tactum est.
				Quod huius orationes <cb ed="#P2" n="183v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f382/full/full/0/native.jpg"/> rite facte non solum sunt regratiationes eterni divini propositi et optationes sui temporalis effectus, ymmo recte sint petitiones divini velle<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">p</witDetail></app> respectu talis effectus. Potest apparere ex eo quod, quamvis divinum propositum sit omnino<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">imputabile</witDetail></app> immutabile, tamen est contingenter propositum de tali effectu et potest non esse nec unquam fuisse propositum de hoc, ideo recte patitur <app><lem>ne</lem><rdg wit="#P1">de sit</rdg></app> <app><lem>non</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> sit propositum de hoc. Considera si hoc sit dictum probabiliter.
				Sed contra istam ymaginationem, nam si propter huius<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">t</witDetail></app> contingentiam divini velle esset taliter orandum, pariter propter possibilitatem oppositi posset illud optari et pro ipso orari, ut videtur. Sed hoc non, propter supratacta ‘Deus qui vivorum, Deus cui numquam sine spe misericordie’ et propter <name>Augustinum</name> dicentem quod “si ecclesia sciret de aliquo” etc.
				Sed forte posset negari consequentia orandum est pro Dei velle, ut sit de A, <app><lem>quia potest non esse de A</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, ergo potest orari, ut sit de opposito, quia potest esse de A, nec habet apparentiam ex forma. Alias de evidentiis et fide aliquid simile.
				Quod autem orandum sit <app><lem>non obstante</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> <app><lem>pro</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> divino eterno proposito quod eius effectus eveniat. Patet tali colere, nam si Deus <app><lem>per impossibile</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> esset mutabilis in suo velle, ut homo, tunc rite posset orari ut huiusmodi effectus poneretur in esse et eius propositum duraret. Sed nichil minus<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">habetur</witDetail></app> nunc huiusmodi effectus potest <app><lem>non</lem><rdg wit="#P2">Dei</rdg></app> evenire et<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">eius p</witDetail></app> huius propositum Dei circa illud numquam fuisse, igitur.
				Sed contra: quia tunc talis oraret propter dubium omnino eventus istius, sed eventus sui oppositi, hoc autem non est sibi licitum, sicut patet de resurrectione mortuorum et similibus et forte quod hec ratio <app><lem>non</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> concludit <cb ed="#P1" n="121v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f263/full/full/0/native.jpg"/> <app><lem>quod</lem><witDetail type="om." wit="#P2"/></app> propter contingentiam divini velle ad extra sit orandum, etiam pro aliquo de quo est certum quod est a Deo volitum. Patet ex usu ecclesie, quamvis enim certa sit ex revelatione Christi quod non deficiet fides eius iuxta illud <q type="biblical">Petre, ego oravi </q><app><lem><q type="biblical">pro</q></lem><witDetail type="om." wit="#P1"/></app><q type="biblical"> te, ut non deficiat fides tua</q>, de quo ulterius certum est per Apostolum quod <q type="biblical">ipse fuit exauditus pro sua reverentia</q>. Et tamen<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">est</witDetail></app> non obstante ista certitudine ecclesia pro illo iam optento a Christo orat, ut patet in illa colecta custodi quesumus Domine ecclesiam tuam propitiative perpetua et quia sine te labitur humana <cb ed="#P2" n="184r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f383/full/full/0/native.jpg"/> mortalitas tuis semper auxiliis abstrahatur a noxiis et ad salutariam dirigatur et iterum in illa ecllesiam tuam quesumus Domine miseratio<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">conterminabit</witDetail></app> conterminata respondet et muniat et, quia sine te non potest salva consistere<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">tuis</witDetail></app>, tuo semper munere gubernetur.
				Ex hoc infero corrolarie quod concedendum est ecclesiam posse errare. Patet dupliciter. Primo quia, ut dicitur in <title>Collectis</title>, ipsa erraret nisi divinitus iuvaretur. Iuvatur autem a Deo contingenter et libere, aliter Deus ex sua promissione vel aliunde necessitaretur ad extra agere, quod non videtur concedendum.
				Ex alio patet, quia ista consequentia est bona: ‘Deus non auxiliatur ecclesie, igitur ipsa errat’, nam ubi supra dicitur <q type="biblical">et quia sine te non potest salva consistere</q> etc. Sed antecedens est contingens<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">igitur</witDetail></app> et possibile, igitur consequens non est impossibile, sed contingens et possibile.
				Ex alio patet, quia, si in ecclesia non esset contingentia ad errorem, ymmo necessitas absoluta ad rectam fidem, frustra oraret ecclesia, ymmo fatue, ymmo eque fatue, sicut si oraret quod Deus esset. Ulterius tamen, ut alibi tangitur, licet possit errare vel licet <app><lem>ecclesiam</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> sit possibile errare, ponitur divine desertionis, sicut de facto est de synagoga de qua prophetice dictum fuit <title>auferentes sepem eius et erit in direptionem</title>. Non tamen est possibilitas quin verum sit ecclesiam recte credere in aliqua creatura. Esto<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">tamen</witDetail></app> enim quod demonstrata quacumque creatura humana ipsa contingenter et libere recte credat et possit non recte credere et errare, tamen non est inde possibile ut nulla ecclesia recte credat, nam si ex sua libertate quecumque persona vel<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">beatitudo</witDetail></app> multitudo distenderet, Deus aliam<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">etiam</witDetail></app> induceret ad credendum.
				Ad ecclesiam autem<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">non</witDetail></app> errare nec est possibilitas in Deo nec in creatura. Ista magis distende et has que sunt fidei deduc magis quam ratione.
				Sicut<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">supra</witDetail></app> <app><lem>supra</lem><rdg wit="#P2">similiter</rdg></app> orandum <app><lem>quod</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> sit pro perseverantia eterni divini propositi, nam quamvis immutabile vel immutabiliter evenirent effectus et immutabiliter eternaliter proposuit, tamen contingenter. Et potest numquam proposuisse eque contingenter, sicut una creatura mutabilis etc ut supra.
				Numquid orandum sit pro Dei influentia generali. Et videtur <cb ed="#P2" n="184v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f384/full/full/0/native.jpg"/> quod sic, quia in solius Dei potestate est et contingens et multotiens videmus extra cursum communem nature contingere hominem mala et subita et insolita morte mori. Et de facto oramus <q type="biblical">proterve nascentibus</q> etc. Item de influentia generali regratiamur Deo in psalmo <q type="biblical">si dicebam: motus est pes meus, misericordia tua Domine </q><q type="biblical">adiuvabat</q><app><lem/><rdg type="add." wit="#P2">me</rdg></app>. Duo puncta: unum speculativum<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">o</witDetail><rdg type="add." wit="#P2">scilicet</rdg></app>, totam seriem contingentium ad divinum velle, <app><lem>ut alibi</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> etc.<app><lem/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">aliter</witDetail></app>, alterum morale pene totum mundum moraliter <app><lem>et practice</lem><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> ire post <name>Pelagium</name> per superbiam etc. 
			</div>
		</body>
	</text>
</TEI>