Anselmus | Project NOTA Database

Anselmus Edition

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd">
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>Anselmus</title>
				<author>Stephanus Galdeti</author>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>work in progress</edition>
				<respStmt>
					<resp>Edited by</resp>
					<name>Florina Hariga</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>Project NOTA-ERC</distributor>
				<date when="2026-06-26"/>
			</publicationStmt>
			<seriesStmt>
				<title/>
			</seriesStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="P1">Paris, BnF lat. 16408</witness>
					<witness xml:id="P2">Paris, BnF lat. 16409</witness>
				</listWit>
				<listObject>
					<object corresp="#P1">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16408</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16408</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514617v</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Questions de théologie et notes diverses dans lesquelles figurent Amand de Valenciennes et beaucoup de professeurs de Paris.</ab>
					</object>
					<object corresp="#P2">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16409</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16409</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514430s</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Thèses théologiques, paraissant avoir été recueillies à Paris par Thomas de Cracovie.</ab>
					</object>
				</listObject>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="double-end-point" location="internal"/>
		</encodingDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="la">
		<body>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="66r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f146/full/full/0/native.jpg"/><cb ed="#P2" n="108v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f232/full/full/0/native.jpg"/> <anchor xml:id="afn1fn2"/><name>Anselmus</name><app from="#afn1fn2"><rdg wit="#P1">Ancelmus</rdg><rdg type="add. in marg." wit="#P1">6</rdg></app> 
				„Terret me vita mea. Namque diligenter discussa aut peccatum aut sterilitas. Et si <anchor xml:id="afn3"/>quid<app from="#afn3"><witDetail type="coni." wit="#P1 #P2">quis</witDetail></app> fructus in ea videtur, sic est aut simulatum aut imperfectum aut aliquo modo corruptum, ut possit aut non placere aut displicere Deo. Infra denique si quid ago utile, nullatenus <anchor xml:id="afn4"/>illud<app from="#afn4"><rdg wit="#P2">utile</rdg></app> compenso alimentis corporis quibus abutor<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">Ricardus de Sancto Victore infra</rdg></app>. Iuxta illud peccator non est dignus pane quo vescitur.
				Forsitan parvum putas aliquod peccatum. Utinam districtus iudex parvum putaret; seu nunquid omne peccatum per <anchor xml:id="afn6"/>prevaricationem<app from="#afn6"><rdg wit="#P2">privationem</rdg></app> Deum inhonorat, quod ergo peccatum audebit peccator parvum dicere?” 
				Quid <anchor xml:id="afn7"/>respondebis<app from="#afn7"><witDetail type="coni." wit="#P1 #P2">respondebit</witDetail></app> in illa die, cum exigetur a te usque ad ictum oculi omne tempus vivendi tibi inpensum qualiter fuerit <anchor xml:id="afn8"/>expensum<app from="#afn8"><witDetail type="p. c." wit="#P2"/></app>? Tunc quippe condempnabitur quidquid fuerit inventum in te operis vel otii, sermonis vel otii usque ad minimam cogitationem etiam quod vixisti si non fuerit ad voluntatem Dei directum. Et infra ipse te iudicabit ad cuius contumeliam spectat quidquid inobediens agit. 
				<anchor xml:id="afn9fn10"/><name>Altissiodorensis</name><app from="#afn9fn10"><witDetail type="in marg." wit="#P1"/><witDetail type="a. c." wit="#P1">Ricardus</witDetail></app> probat quod non sit differentia inter mortale et veniale. Primo, per illud Matth. 12 <q type="biblical">de omni verbo otioso</q> etc., eo <anchor xml:id="afn11"/>quod scilicet<app from="#afn11"><witDetail type="tr." wit="#P2"/></app> non est utile ad vitam, igitur pari ratione de omni opere indifferenti.
				Item ebrietas simplex est <cb ed="#P2" n="109r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f233/full/full/0/native.jpg"/> <anchor xml:id="afn12"/>veniale<app from="#afn12"><rdg wit="#P2">velox</rdg></app>, et ducta in consuetudinem mortale, sed ducta in consuetudinem non est peior, cum secunda ebrietas non sit peior prima, nec centesima, ut deducit, igitur. 
				Difficile est ut dicit differre peccatum veniale et assignare differentiam generalem ad mortale. <name>Augustinus</name> vero in libro <title>De libero arbitrio</title> dat super hoc dotrinam, unde dicit quod libido est causa omnis peccati. Est autem libido improba voluntas qua movetur anima rationalis ad hoc quod delectetur in creatura et, si illa voluntate diligit creaturam plusquam Deum, est peccatum mortale. Si minus, est peccatum veniale, unde dicit quod minus amor uxoris et filiorum est veniale peccatum si non <anchor xml:id="afn13"/>preponitur<app from="#afn13"><witDetail type="coni." wit="#P1 #P2">proponitur</witDetail></app> <anchor xml:id="afn14"/>amori<app from="#afn14"><rdg wit="#P1">amoris</rdg></app> Dei, et sic patet differentia inter mortale et veniale. 
				Ad primum dicitur quod auctoritas illa loquitur de verbo <anchor xml:id="afn15"/>occioso<app from="#afn15"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> quod procedit ex improba voluntate, et istud est secundum se inutile ad vitam, <anchor xml:id="afn16"/>ymo<app from="#afn16"><witDetail type="a. c." wit="#P1">et hoc</witDetail></app> est impeditum et est repugnans legi Dei. Non sic de operibus indifferentibus<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">sed secundum veritatem nulla sunt indifferentia Gregorius</witDetail></app>. 
				De ebrietate dicendum iuxta differentiam suprapositam de veniali et mortali. Si enim <anchor xml:id="afn18"/>preponatur<app from="#afn18"><rdg wit="#P1">proponatur</rdg></app> Deo illa delectatio sive sit prima sive centesima est mortale, scilicet non est venialis. 
				Ad <name>Augustinum</name> dicitur quod verum dicit, quia consuetudo auget delectationem que aucta quandoque Deo preponitur, et sic nichil est ita veniale quin potest fieri mortale. – hec ille de hoc. 
				Quod illa differentia non sufficiat, nam si actus minime dilectionis temporalium citra contemptum Dei, qui non repugnat formaliter dilectioni Dei, pre illis prohiberetur divino precepto obligante ad mortem, esset mortale peccatum. Et hoc est possibile, igitur non est de se veniale. Quod confirmatur, nam lex eterna que per legem preceptivam aut prohibitivam ac per rectam rationem explicatur, eque potest obligare pro tali extensivo amore, ymo obligaret nisi ex misericordia relaxante. 
				 Collige diffinitionem de veniali est dictum vel factum etc. contra legem ipsum sic agentem non ad perditionem gratie aut ad penam eternam obligantem absolute. Considera magis. 
				Caritati et dilectioni Dei super omnia <anchor xml:id="afn19"/>tanquam finis<app from="#afn19"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> <cb ed="#P2" n="109v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f234/full/full/0/native.jpg"/> formaliter repugnant, <anchor xml:id="afn20"/>non<app from="#afn20"><rdg wit="#P2">nam</rdg></app> dilectio illius pro tempore pro quo etc. Odium illius predilectio creature ratione legis date preceptive aut prohibitive opposita eorum que precipit. Tunc patet quod ex misericordia peccatum est veniale, quia ex huius misericordia est quod tales defectus non sint prohibiti lege data. Vel etiam cum lege eterna sint indicative prohibita quod talis non tantum obliget, ut lex data est ex liberrima misericordia legislatorum. 
				Inordinata dilectio creature <anchor xml:id="afn21fn22"/>usque<app from="#afn21fn22"><witDetail type="p. c. sup. lin." wit="#P1"/><witDetail type="a. c." wit="#P1">ut conte*</witDetail></app> ad contemptum Dei vel conversio ad creaturam cum aversione a Deo repugnantes predilectionem Dei super omnia, habite pro tempore quo quis non teneretur preferre Deum, non repugnant habituali caritati nisi ex Dei voluntate pro hiis ad perditionem caritatis imputante etc. 
				<cb ed="#P1" n="66v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f147/full/full/0/native.jpg"/> Quod aliqui defectus contra legem eternam sint compossibiles dilectioni Dei <anchor xml:id="afn23"/>aut<app from="#afn23"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> est ex misericordia legislatorum et <anchor xml:id="afn24"/>quod aliqui sint incompossibiles ex eius iustissima equitate<app from="#afn24"><witDetail type="scr. sed del." wit="#P2"/></app>, ut satis tangitur. Verte retro<app><witDetail type="refert supra ad" wit="#P1">liberrima misericordia legislatorum</witDetail></app>.
				Ex dictis aliqua collige quod nulla est sufficiens differentia assignata inter peccatum veniale et <anchor xml:id="afn26"/>mortale<app from="#afn26"><rdg wit="#P2">peccatum</rdg></app>, nec scire illam proprie possumus quoniam, ut dictum est supra per <name>Augustinum</name> <title>De natura boni</title>: quanta „pena et qualis<app><rdg type="add." wit="#P2">et</rdg></app> quante et quali culpe debeatur divini est iudicii, non humani”. Veniale autem et mortale <anchor xml:id="afn28"/>videntur differentie<app from="#afn28"><rdg wit="#P2">videretur differentia</rdg></app> peccatorum ex parte penarum. Si qua vero differentia istam preveniens assignari debeat, non videtur nisi illa de incompossibilitate cum dilectione Dei et caritate, seu illa de prepositione Dei <anchor xml:id="afn29"/>et postpositione<app from="#afn29"><rdg type="om." wit="#P2"/></app>, seu de aversione a summo bono<app><witDetail type="add. sup. lin. sed del." wit="#P1">usque</witDetail></app> et conversione <anchor xml:id="afn31"/>usque ad contemptum Dei<app from="#afn31"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> etc., que ad idem redeunt.
				Sed iste non sufficiunt, nam, ut videtur, multe culpe mortales non repugnant formaliter caritati et dilectioni Dei, puta fornicatio, si quis non putaret esse contra legem Dei sic agere, non formaliter repugnaret, etiam multa <anchor xml:id="afn32"/>venialia de facto<app from="#afn32"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> stant cum caritate que Deus possit libere prohibere, nec ex inde essent inclinate magis gravia &lt;fieri&gt;. Et ideo quod nunc ex prohibitione eterne legis non sint mortalia non est nisi ex misericordia legislatoris <cb ed="#P2" n="110r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f235/full/full/0/native.jpg"/> volentis taliter obligare<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">quantumcumque Deus ex lege data potest obligare potest ex lege eterna sola</rdg></app>. 
				Item maioritas et minoritas malitie non sufficienter constituerent mortale et veniale, nisi foret excessus infinitus qualis est inter penas. Ille autem est impossibilis inter quoscumque defectus temporales creature rationalis cum quoad circumstantias extrinsecas infinitas conveniant, supple contra legem eternam et contra honorem Dei, etsi contra sint alie.
				Et multe alie <anchor xml:id="afn34"/>cause<app from="#afn34"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> possent ymaginari<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">quare</witDetail></app> <anchor xml:id="afn36"/>propter quas<app from="#afn36"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> videntur infra posite conclusiones <anchor xml:id="afn37fn38"/>de hoc<app from="#afn37fn38"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">posite</witDetail></app> posse probabiliter sustineri, gratia disputationis cum protestis etc. 
				 <del>Sit prima conclusio: nulla viatoris possibilis transgressio <anchor xml:id="afn39"/>est<app from="#afn39"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> ex aliqua intrinseca circumstantia venialis. Sed si aliqua talis sit venialis, hoc est ex sola misericordia legem dante. Primam partem dedat ex eo quod quelibet talis est contra legem eternam<app><rdg type="add. sup. lin." wit="#P1">Anselmus</rdg></app> etc., et secundam ex prima etc., ut occuret possibiles<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">ex misericordia</rdg></app>. </del>
				<del>Sequitur omnes transgressiones electorum <anchor xml:id="afn42"/>quelibet transgressio possibilis in electis</del><app from="#afn42"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> <del>quodammodo fore veniales, nam nunquam pro talibus voluit hos eternaliter cruciare, nam nec temporaliter remisit quasi ante voluit etc., quodam cum modo mortales <anchor xml:id="afn43"/>alique<app from="#afn43"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, nam pro illis Deus eas voluit vita spirituali carere ad tempus<app><witDetail type="praem. ante" wit="#P1">sit prima conclusio</witDetail></app>. </del>
				
					<del>Sequitur etiam aliquas transgressiones prestitorum, etiam que fuerunt in via compossibiles caritati et gratie posse quodammodo dici mortales. Patet de veniali in quo et mortali prestitorem<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">desce</witDetail></app> decedit hoc vel hiis similem deduc. Ita quod pro quolibet que suo sint tres difficultates<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">nota distinctionem: de Ripa omne vult esse dignum hic et vult bene auctoritate</rdg></app> <anchor xml:id="afn47"/>iuste commutabiles<app from="#afn47"><witDetail type="sub lin." wit="#P1"/></app>.</del>
				
				
					<anchor xml:id="afn52"/>
					<del>Data culpa <anchor xml:id="afn48"/>que dicitur<app from="#afn48"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> mortalis electi, dum illa est, Deus non vult, nec unquam pro illa dare penam eternam<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">igitur</witDetail></app>, nec vult <anchor xml:id="afn50"/>illum<app from="#afn50"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> esse. </del>
				
				
					<del>Dato merito prestito propter illud non vult esse dignum, quia non perseverabit, vel post <anchor xml:id="afn51"/>mortem<app from="#afn51"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> non valet sic, ymo oppositum, scilicet non valere, igitur cum sit immutabilis. Item si voluisset eternaliter ipsum esse dignum et non daret etc<app from="#afn52"><witDetail type="in marg. inf." wit="#P1"/></app>. </del>
				
				<anchor xml:id="afn55"/><del>Pro secundo nulla divine legis impletio possibilis viatori est <anchor xml:id="afn53"/>vite eterne condigne</del><app from="#afn53"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> <del>meritoria, sed tantum ex Dei voluntate <anchor xml:id="afn54"/>eam<app from="#afn54"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> liberrime acceptante, ex Dei gratia seu gratuita voluntate<app from="#afn55"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. </del>
				
					<del>Patet ex dicto Christi cum feceritis omnia que precepta etc. quod debuimus facere fecimus quod nullus actus meritorius est in aliquo genere cause eterni primi causa. <name>Bredwardinus</name> de hoc quod principio Spiritus Sancti per modum forme habitualis non dat actui alicam ad premium intrinsecam dignitatem<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">ex gratia</rdg></app>.</del>
				
				
					<del>Hec vel alica similia dic colligendo tres ut prius difficultates.</del>
				
				<del>Quod non propter merita<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">datur vita</witDetail></app> <anchor xml:id="afn58fn59"/>vult dare vitam eternam<app from="#afn58fn59"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/><rdg type="add." wit="#P1">eterna</rdg></app>, sed potius econtra. <name>Bredwardinus</name> de hoc et horum habitudine, de fine et hiis que sunt ad finem, de intenssione et extentis, <anchor xml:id="afn60"/>mortale predati remissum noviter vel electi, sed noviter remitteretur non amplius esset dignum pena eterna propter non inpietari an prius, igitur<app from="#afn60"><witDetail type="sub lin." wit="#P1"/></app>, non tamen omnino sicut in nobis</del>. 
			</div>
			<div>
				quod pristinus non meretur in psalmo nunquam <q type="biblical">in viis eius</q> ex Dei potentia sive posse
				eternaliter nam remisibili dignum etc. 
			</div>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="67r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f148/full/full/0/native.jpg"/> Aliqua<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">7</rdg><rdg type="add. in marg." wit="#P1">Bredwardinus</rdg></app> <anchor xml:id="afn63"/>que<app from="#afn63"><rdg type="om." wit="#P2"/></app> possunt facere ad sciendum quid sit peccatum: respondens in illo dubio „Utrum illud quod formaliter opponitur peccato sit ens vel solum privativum” ponit <anchor xml:id="afn64"/>alicas<app from="#afn64"><rdg wit="#P2">aliquas</rdg></app> propositiones.
				Prima: voluntas creata libera debitrix est, ut omnem actum suum conformet voluntati divine, puta quod vivat secundum Dei precepta ac <anchor xml:id="afn65"/>legem<app from="#afn65"><rdg wit="#P2">leges</rdg></app> eiusdem. 
				Corollarium: quando voluntas creata agit <anchor xml:id="afn66"/>deformiter<app from="#afn66"><rdg wit="#P2">formaliter</rdg></app> tali <anchor xml:id="afn67"/>legi<app from="#afn67"><rdg wit="#P2">lege</rdg></app> vel regule, tunc caret iustitia actuali debita inesse. Hec est iustitia que debet inesse actui et non inest. 
				Secunda conclusio: carentia rectitudinis que debet inesse actui voluntatis est peccatum. <anchor xml:id="afn68"/>Probatur<app from="#afn68"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, quia est iniustitia, nam quilibet ex debito iustitie non debet producere vel potius debet non producere talem actum nisi cum rectitudine, id est conformiter regule sue, scilicet voluntati ac legi divine. 
				Alia conclusio: peccatum non est privatio iustitie que inest actui voluntatis, quia tunc opposita inessent eidem.
				Alia conclusio: peccatum est privatio iustitie que inesset actui voluntatis, si fieret conformiter divine regule. 
				Et in hiis conclusionibus supponitur differentia que communiter ponitur inter negationem et privationem. 
				Alia conclusio: subiectum immediatum peccati est actus voluntatis elicitus non conformiter regule divine, nam et subiectum immediatum rectitudinis est actus etc., modo opposita privative habent fieri circa idem. 
				Corollarium: non manente actu peccati non manet eius rectitudo vel obliquitas, quia non manente subiecto immediato etc. 
				Ulterius <cb ed="#P2" n="110v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f236/full/full/0/native.jpg"/> ex hoc patet quod post transitum actus peccati nichil remanet in peccatore a quo denominetur peccator. Sed solum remanet obligatio ad penam que nichil est. 
				Alia conclusio: quod gratia non opponitur formaliter peccato, nam tunc a privatione gratie quis diceretur peccator et tunc Adam et angeli ante collationem gratie fuissent peccatores etc. 
				Occasione premissorum ponuntur alique propositiones de remissione peccati. 
				Prima: Deus potest remittere peccatum actuale alicuius, quia potest in future gratiam et sic fecit in Magdalena, cui <anchor xml:id="afn69fn70"/>remissa sunt etc<app from="#afn69fn70"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/><rdg type="add. in marg." wit="#P1">impertinens de voluntate Dei et †</rdg></app>. 
				Secunda: semper ad condignum nec citra, nec ultra punit Deus nam quacumque pena vult punire iustum est et dignum puniri et non alia maiori vel minori, et solum illa qua vult punire punit, igitur conclusio vera. 
				Tertia conclusio: quod Deum remittere peccatum alicui non est ipsam punire citra condignum patet ex precedenti. 
				<del>Sexta<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">quarta</witDetail></app>: Deus remittendo peccatum alicui non remittit ei penam eternam, quia tunc ab eterno <anchor xml:id="afn72"/>remisisset<app from="#afn72"><witDetail type="a. c." wit="#P1">remisset</witDetail></app> <anchor xml:id="afn73"/>ei<app from="#afn73"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> penam eternam et sic antequam peccasset sibi remisisset penam peccati. Aliter debet esse</del>.
				Quarta conclusio: nullus electus quantumcumque magnus peccator est dignus pena eterna, quia nullus est dignus maiori pena quam Deus <anchor xml:id="afn74"/>vult etc<app from="#afn74"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>.
				Quinta conclusio: nullus reprobus quantumcumque iustus et existens in gratia est dignus vita eterna, quia nullus est dignus eo quod Deus non vult sibi etc. <anchor xml:id="afn75"/>Falsa sunt hec secundum <name>Ripam</name>. Non, quia ille loquitur de actu<app from="#afn75"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. 
				Sexta: Deus remittendo peccatum alicui non semper remittit penam eternam, quia eternum tali nunquam fuit debita. Et, si ipsam nunquam fuisse debitam dicatur, remissio tunc esset remissio ante peccatum. 
				Septima: Deum remittere peccatum non est commutare penam eternam in temporalem, quia nec hoc contingit respectu reprobi eo quod ab eterno Deus ipsum statuit eternaliter puniri, nec respectu electi, quia solum statuit puniri <anchor xml:id="afn76"/>eternaliter<app from="#afn76"><witDetail type="a. c." wit="#P1">temporaliter</witDetail></app> pro mortali. 
				Octava: Deus remittendo peccatum mortale electi nullam penam sibi remittit, quia non temporalem nec eternam, quia ad illam non <anchor xml:id="afn77"/>est obligatus<app from="#afn77"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. 
				Nona conclusio: Deus remittendo peccatum reprobi nullam penam sibi remittit, quia ab eterno ordinavit eum eternaliter puniri et sic erit. 
				Decima: Deum remmitere peccatum est remittere <cb ed="#P2" n="111r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f237/full/full/0/native.jpg"/> reatum et offensam et restituire priorem immunitatem et innocentiam, nec hoc est facere non peccasse etc.
				
					<del>Commune ergo habet locum distinctio illa de lege eterna, ut ex <name>Gregorii</name> collectis. </del>
				
				<del>Quomodo ergo meretur, quia vult illum</del><app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">esse</witDetail></app> <del>fieri perseveraret etc. Dicitur quod vult esse iustum et esse dignum si perseveraret. </del>
				<del>Si prestitus nunc est, semper in posterum, erit verum dicere quod fuit dignus et non habuit nec habet, igitur</del>. 
			</div>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="67v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f149/full/full/0/native.jpg"/> Divina voluntas liberrima habet volutionem et amorem specialiter ad quodcumque, nam omnia agit per volutionem non sine <anchor xml:id="afn79"/>cognitione<app from="#afn79"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, nec alias vires apponit ultra suum velle<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">Bredwardin de precedentibus</rdg></app>. 
				Divina voluntas est<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">e</witDetail></app> <anchor xml:id="afn82"/>causa<app from="#afn82"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> cuiuslibet futuri sive preteriti quare ipsum est tale, etsi esse desineret, nichil esset preteritum aut futurum, verum aut falsum, possibile aut impossibile, necessarium aut contingens<app><witDetail type="add. in marg. sed del." wit="#P1">de presente gratuitate liberrime voluntatis respectu bonorum nobis volitorum demereri</witDetail></app>. 
				Quod volita posteriora divina voluntate non sunt causa divine volutionis, pro quo adverte<app><rdg type="add. sup. lin." wit="#P1">d</rdg></app> quod ipsam possunt dici precedere esse omnipotentia intellectus voluntas divina, nam prius naturaliter naturaliter est Deum <anchor xml:id="afn85"/>esse<app from="#afn85"><witDetail type="iter." wit="#P1"/></app> et eius intellectum et voluntatem etc., quam ipsum velle seu eius volutio. 
				 Divina voluntas habet volutionem vel nolutionem propriam et distinctam circa quodcumque oppositum voluntatis bonum sive malum, verum vel falsum, possibile vel impossibile, presens preteritum aut futurum, quoad posteriora ipsa patet, nam ut dictum est ipsa<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">ip</witDetail></app> per suum velle vel nolle est causa quare sunt talia. Item aliter non esset actuativa si aliquid esset ymaginarie volubile quod non actu vellet etc. 
				Primum<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">corollarium</rdg></app>, quod Deus vult omne verum et non vult positive seu respuit omne falsum. Item si Deus aliquod antecedens vult quodlibet eius consequens et nult vel non vult positive seu respuit omne repugnans. <anchor xml:id="afn88"/>Tertio, quorumlibet repugnantium seu incompossibilium unius Deus habet velle alterius vero nolle<app from="#afn88"><rdg type="om." wit="#P2"/></app>. Quarto, ad Deum velle aliquid seu quodcumque velle sequitur ipsum nolle eius oppositum et econtra. Quinto, ad Deum non velle quodcumque affirmative vel negative significatum, puta A esse vel A non esse, sequitur <anchor xml:id="afn89"/>ipsum<app from="#afn89"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> eius oppositum velle. Sexto, ad Deum velle quodcumque sequitur eius oppositum nolle. Septimo, ad Deum nolle positive quodcumque sequitur etiam idem nolle privative et similiter econverso. Octavo, quidquid qualitercumque est presens, preteritum vel futurum, verum, falsum, possibile vel impossibile, necessarium vel contingens, Deus vult illud sic esse. Et quidquid qualitercumque non est Deus non vult illud sic esse. Horum deductiones ex superioribus clare patent. 
				Quod divina voluntas nullum noviter diligit, nec odit, nec magis una <cb ed="#P2" n="111v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f238/full/full/0/native.jpg"/> vice quam alia, nec preces aut quecumque merita bona, aut mala flectunt, aut mutant Dei voluntatem. Et quod omnem salvandum vel dampnandum, premiandum aut puniendum sub quocumque gradu novit ab eterno dampnari vel<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">p</witDetail></app> salvari, premiari seu puniri sub eodem gradu precise vult et hoc nedum voluntate conditionata aut indeterminata, sed sicut vult in presenti in finali iudicio aut post volet. Et sic semper circa salvandos et dampnandos uno modo se habet. Quod nec preces, nec merita moveant <anchor xml:id="afn91"/>divinam voluntatem<app from="#afn91"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> satis patet in <title>Evangelio</title> dicente Salvatore filiis Zebedei etc.: <q type="biblical">non est meum dare vobis, sed quibus paratum est</q> etc. et per consequens precem vicem ad hoc non proficiunt<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">hic de scire et velle non proprie loquitur conclusio ad ordinem</rdg></app>. 
				Quod universitas rerum bona est, nec est in ea aliquid per se malum; contra pictagoricos, nam omne amabile a bono et sapiente est alico modo bonum quelibet pars mundi est huius, nam est per se creabilis ab eo etc. 
				 An Deus velit peccatum distinguit. Videatur si fuerit necesse. 
			</div>
		</body>
	</text>
</TEI>