De mereri | Project NOTA Database

De mereri Edition

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI PUBLIC "-//TEI P5//DTD Main Document Type//EN" "tei_all.dtd">
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>De mereri</title>
				<author>Stephanus Galdeti</author>
			</titleStmt>
			<editionStmt>
				<edition>work in progress</edition>
				<respStmt>
					<resp>Edited by</resp>
					<name>Florina Hariga</name>
				</respStmt>
			</editionStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>Project NOTA-ERC</distributor>
				<date when="2026-06-26"/>
			</publicationStmt>
			<seriesStmt>
				<title/>
			</seriesStmt>
			<sourceDesc>
				<listWit>
					<witness xml:id="P1">Paris, BnF lat. 16408</witness>
					<witness xml:id="P2">Paris, BnF lat. 16409</witness>
				</listWit>
				<listObject>
					<object corresp="#P1">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16408</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16408</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514617v</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Questions de théologie et notes diverses dans lesquelles figurent Amand de Valenciennes et beaucoup de professeurs de Paris.</ab>
					</object>
					<object corresp="#P2">
						<objectIdentifier>
							<objectName>Paris, BnF lat. 16409</objectName>
						</objectIdentifier>
						<ab type="meta" subtype="label">BnF. Département des Manuscrits. Latin 16409</ab>
						<ab type="meta" subtype="attribution">Bibliothèque nationale de France</ab>
						<ab type="meta" subtype="license">https://gallica.bnf.fr/html/und/conditions-dutilisation-des-contenus-de-gallica</ab>
						<ab type="meta" subtype="logo">https://gallica.bnf.fr/mbImage/logos/logo-bnf.png</ab>
						<ab type="meta" subtype="related">https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52514430s</ab>
						<ab type="meta" subtype="description">Thèses théologiques, paraissant avoir été recueillies à Paris par Thomas de Cracovie.</ab>
					</object>
				</listObject>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<variantEncoding method="double-end-point" location="internal"/>
		</encodingDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="la">
		<body>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="71r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f156/full/full/0/native.jpg"/> 11 fol<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">11 fol.</rdg><witDetail type="a. c." wit="#P1">10</witDetail></app>. Cum feceritis omnia que precepta sunt vobis dicite, quia servi inutiles estis<app><rdg type="add. in marg. a. m." wit="#P2">Ripa ut patet ex tabula precedente pag. 100</rdg></app>. <anchor xml:id="afn4"/>De mereri requiritur<app from="#afn4"><rdg type="om." wit="#P2"/></app> 
				 Esse meriti duplicem habet aspectum dignitatis ad premium. Primus est dignitatis extrinsece, puta divine ordinationis sive legis, Esth<title>.</title> 12 <q type="biblical">hic honore dignus est</q> etc. Alter est <anchor xml:id="afn5"/>respectus<app from="#afn5"><witDetail type="p. c." wit="#P1">respectus</witDetail></app> dignitatis intrinsece, puta quod sic merens habeat aliqualiter esse vel agere unde consurgat talis intrinseca dignitas ad premium secundum iustitiam commutativam iste dignitates differunt, quia prima est actualis, si lex sit absoluta, secunda aptitudinalis. Prima sine secunda sufficit aliter non posset dici quomodo Christus meruit sanctis Patribus remissionem peccati, cum enim esse meriti sit prius. Aliquod premium conferri per tale meritum Christus ab eterno <anchor xml:id="afn6"/>convenit<app from="#afn6"><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> aliquod esse meriti per quod antequam esset in esse humano meruit premium ex sola<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">a</witDetail></app> lege extrinseca dante dignitatem Apoc. 10 <q type="biblical">Ihesus agnus qui occisus est ab origine mundi</q>, <cb ed="#P2" n="117r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f249/full/full/0/native.jpg"/> id est sua passio futura fuit grata ad premium ab origine mundi.
				Ex prima dignitate necessario consurgit esse meriti, ex secunda non. Stat enim hominem quantumlibet esse perfectum supernaturaliter et tamen non habere esse meriti vel actualis imputationis ad premium, ideo ultra illam oportet esse aliam in merente, puta legis conditionate ex qua posita conditione et huius humilitate intrinseca consurgit esse meriti, verbi gratia si Deus promittat Sorti quod si faciat A actum habebit B premium, tunc ad hoc quod agere Sortis sit meritorium B premii non solum requiritur quod in actu sit intrinseca bonitas et humilitas ad B premium, sed ultra hoc requiritur imputatio actualis<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">quid requiritur ad esse meriti</rdg></app>. Hoc autem consurgit ex inpletione divine legis date etc. 
				Ex hiis patet mereri dici equivoce, est enim quodam mereri necessario consurgens ex absoluta lege superioris.
				Quod dicendam mereri consurgens ex imputabilitate et opere cum inpletione legis conditionate. 
				Mereri primo modo sic describitur: mereri est personam actu inputari vel dignificari ad premium dignitate actuali necessario consurgente ex lege absoluta presentis vel potestatem habentis. 
				Mereri secundo modo est personam habere esse vel agere inputabile intrinsece ad premium cum concursu legis conditionate imperaretur et sic non uno modo sed diversimode mereri capitur. 
				Sed est hic dubium que sit ista imputabilitas intrinseca in merente per quam est dignus aptitudinaliter premio. 
				Secundum dubium qualiter stat quod pro eodem instanti aliquis sit dignus premio dignitate legis divine et tamen sit reprobus<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">secundo dubia</rdg></app>.
				Pro primo dicit hic doctor in re meritoria vel merito esse tantam bonitatem quanta est bonitas premii iuxta modum iustitie commutative. Iustitia enim commutativa exigit tantam bonitatem saltem intensive in uno extremo suo modo, sicut est in alio<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">nisi est</witDetail></app> potest declarari<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">contra de eternitate</rdg></app>. 
				Nisi enim in merito esset tanta bonitas quod sufficienter esset commutabile in premium sua bonitas vel valor non diceretur mereri premium. Unde aliud est dicere quod Deus Sortem gratificet ad premium et aliud est dicere quod Sortem gratificet <cb ed="#P2" n="117v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f250/full/full/0/native.jpg"/> pro A actu ad premium. Ad primum enim sufficit sola gratificatio legis <anchor xml:id="afn12"/>divine<app from="#afn12"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> extrinsece. Ad secundum requiritur bonitas in A actu <anchor xml:id="afn13"/>unde sit<app from="#afn13"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> imputabilitas ad tantum premium et commutabilitas in premium tantum.
				Item lex extrinseca non dat inputationem intrinsecam operi sed solum actualem inputationem, igitur, sicut deducta lege opus minus bonum non est commutabile in tantum premium ita nec lege posita. Confirmatur, quia <anchor xml:id="afn14"/>negetur per dicta de lege eterna a <name>Gregorio</name><app from="#afn14"><witDetail type="in marg." wit="#P1"/></app> prius est in re meritoria gradus certus inputabilitatis quam de facto inputetur, et per consequens ex lege res illa non res illa non redditur minus meritoria. 
				Item si ratione legis stet tale meritum vel esse meriti commutari iuste in premium tunc quantumlibet remissum meritum staret commutabiliter iuste secundum iustitiam commutativam in quantumlibet premium quod non videtur. 
				Item tunc existens in peccato mortali posset <anchor xml:id="afn15"/>alico actu<app from="#afn15"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> mereri primam gratiam supposito quod actus talis non procedat a gratia. Patet Deo statuente se conferre gratiam <anchor xml:id="afn16"/>cuilibet<app from="#afn16"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> habenti talem actum iuxta illud <q type="biblical">quacumque hora ingenuerit peccator etc</q>. 
				Et sic de actu <anchor xml:id="afn17"/>naturali vel<app from="#afn17"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> inducti et forsan male facto saltem veniatur aut arguitur<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">et Bredwardino De causa Dei</rdg></app>.
				Unde infert quod quilibet actus ex puris naturalibus elicitus<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">est</witDetail></app> haberet sufficientem inputabilitatem et sufficientem bonitatem ad esse meriti respectu quantumlibet intensi premii et sic dona supernaturalia essent frustra<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">verte supra</rdg></app>. Ex dictis ad primum dubium de intrinseca dignitate meriti inflicit <anchor xml:id="afn21"/>sic dicentem<app from="#afn21"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> ad summum propositum et finale intentum alica. 
				Primum, quod nullam agere creature ex puris naturalibus procedens est alico modo imputabile intrinsece ad premium beatificum et per Dei omnipotentiam.
				Secundum, quod nec aliquod esse essentiale actuale actuativum creature naturaliter est sic intrinsece imputabile ad premium huius.
				<anchor xml:id="afn22"/>Tertio<app from="#afn22"><rdg wit="#P2">tertium</rdg></app>, quod per nullum donum supernaturale creabile potest creatura rationalis mereri sic imputabiliter quantumlibet remissum beatificum premium tamen ut <cb ed="#P2" n="118r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f251/full/full/0/native.jpg"/> supposito ex aliis sola divina essentia possit esse huius beatificum premium. 
				Ex hiis infertur quod ad sic mereri necessario requiritur donum increatum intrinsecum supernaturale mentem supernaturaliter elevans et disponens per modum meriti commutativi vel commutabilis etc., supra totam facultatem nature creabilis et hic modus suus ponendi de Spiritu Sancto<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">facto</witDetail></app> quod sit gratia formalis anime etc. Patet ex modo dicendi eiusdem de premio beatifico etc., scilicet de divina essentia que ab ipso ponitur formale premium beatificum<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">ad dubium</witDetail></app>. 
				<cb ed="#P1" n="71v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f157/full/full/0/native.jpg"/> <del>formalis illas sub seu presentiam non solum efficacius etc</del>. 
				Aliud dubium fuit de prescito quomodo meretur. Dicitur quod si sit aliquis prescitus, puta Sors qui in hoc instanti eliciat A actum ex caritate, quod talis est dignus premio tam dignitate intrinseca operis quam extrinseca legis conditionate inplere. 
				Unde licet Deus efficaciter nolit quod Sortes habet premium beatificum tamen vult Sortem esse dignum illo premio utraque dignitate. Nec ista repugnant, sicut enim aliud est Sortem humanum esse. Premium aliud est ipsum esse dignum huiusmodi premio et econtra. Ita aliud est Deum velle primum aliud velle, secundum et utraque stat esse volitum sine altero<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">non pro voluntate Dei supra</rdg></app>. 
				Sed hic est instantia nam omnis volutio divina et preordinatio ad premium est gratificatio ad dictum premium. Aliter non diceret <name>Apostolus:</name> <q type="biblical">quod Deus gratificavit nos in dilecto Filio suo ante mundi constitutionem</q>. 
				Hic dicitur quod gratificatio illa de qua loquitur <name>Apostolus</name> non est preordinatio illa eterna qua Deus voluit eternaliter electis dare premium, quia illa non est denominatio denominans personam gratam nisi solum obiective et passive. 
				Sed<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">est</witDetail></app> ista gratificatio per modum meriti que quodammodo se habet active est illa gratificatio de qua loquitur <name>Apostolus</name> et de qua dictum est meritum Christi esse eternum. Et est eterna preacceptatio passus Christi non solum per modum volutionis beneplaciti, sed per modum legis et eterni statuti. Et secundum hanc Deus gratificavit nos eternaliter cum dilecto Filio suo quoniam Christi passionem eternaliter acceptat per modum meriti in <cb ed="#P2" n="118v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f252/full/full/0/native.jpg"/> redemptionem omnium electorum efficaciter et aliorum sufficienter et ideo dictum est supra: <q type="biblical">Ihesus agnus qui occisus est ab origine mundi</q>. <anchor xml:id="afn27"/>Hec de primo articulo<app from="#afn27"><rdg type="om." wit="#P2"/></app>. 
				&lt;<del>Secundus articulus<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">de sequentibus discutiendo cape</rdg></app> nunquid <anchor xml:id="afn29"/>necessario<app from="#afn29"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> ex actuatione intrinseca Spiritus Sancti consurgat in mente gratificatio ad premium beatificum<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">sic actuatione et nunquam premiari</rdg></app>. </del>
				
					<del>Conclusio prima quod necessario consurgat dignitas aptitudinalis nam consurgit tanta bonitas in esse meriti etc.</del>
				
				
					<del>Secunda ex nulla tali actuatione intrinseca consurgit <anchor xml:id="afn31"/>necessario<app from="#afn31"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> dignitas actualis. Ex quo sequitur tertia quod stat voluntatem quantumlibet intense. </del>
				
				
					<del>Quarta ex nulla tali actuatione <anchor xml:id="afn32"/>necessario<app from="#afn32"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> consurgit dignitas ad quodcumque premium distinctum a tali actuatione. </del>
				
				
					<del>Utrum<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">tertius articulus</rdg></app> stet simul mentem gratificari per utrumque donum. Conclusio prima quoad hos terminos sunt distincte mutationes. Secunda quod non sunt incompossibiles. Tertia quod sunt compossibiles simul. Quarta quod de facto ita est. </del>
				
				
					<del>Sed an sint separabiles. Prima conclusio quod omnes divine essentie causalitas sive per formalem formationem, sive immutabilitatem est simpliciter independens a creatura. Ex quo patet secunda quod possibile est Spiritus Sanctus mentem creatam gratificare absque caritate creata. </del>
				
				
					<del>Tertia ex actuatione voluntatis per caritatem increatam non necessario sequitur actuatio qualitercumque <anchor xml:id="afn34"/>creatam<app from="#afn34"><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app>. Quarta per solam caritatem increatam eque intrinsece actuatur mens, sicut ambarum. Quinta si stante increata sub eodem gradu actuationis etc, subtrahentia increata nichil detraheretur menti vel nullo modo remmiteretur imputabilitas in esse meriti. Sexta nec quoad esse<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">meriti</witDetail></app>, nec quoad supernaturaliter elevari, nec quoad <anchor xml:id="afn36"/>habitualiter<app from="#afn36"><witDetail type="dub." wit="#P1"/></app> Deum diligere seu posse mereri subtractio caritatis create minuunt perfectionem voluntatis create stante semper eadem etc. Septima possibile est increatam sine creata actuare <anchor xml:id="afn37fn38"/>etc.<app from="#afn37fn38"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/><witDetail type="iter." wit="#P1"/></app>. Octava non est possibile econverso<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">hec recitantur quia caritas increata non plus dignificat nisi ut posuit Bredwardinus de merito Christi</rdg></app>. </del>
				
				
					<del>Quartum dubium que actualiter sit prior secundum naturam. Nota triplicem effectum sanctificationis. Remissio <anchor xml:id="afn40"/>culpe<app from="#afn40"><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> habitualis conversio ad Deum, gratificatio intrinseca ad premium. Prima conclusio in omni tali sanctificatione prius concurrit Spiritum Sanctum per formalem illapsum quam per donum creatum. </del>
				
				
					<del>Ex quo patet quod prius Spiritus Sanctus formaliter illabi <anchor xml:id="afn41"/>menti<app from="#afn41"><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> etc. Tertio sequitur quod secundum quemlibet tertium effectum prius est Spiritum Sanctum sanctificare etc. </del>
				
				
					<del>Quarto quod sola caritas creata sufficit ad remissionem culpe. Quinta per solam increatam sufficienter convertitur creatura rationalis in finem ultimum. Sexto in tertium effectum non sufficit caritas creata.</del>
				
				<del>Multa de hiis ponit que obmittuntur</del><app><rdg type="add." wit="#P1">vacat</rdg></app>.
				<cb ed="#P1" n="72r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f158/full/full/0/native.jpg"/> <del>quid est<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">12</rdg></app> de possibilitate merendi iuxta dicta huius</del> 
				Utrum<app><witDetail type="add. in marg. sed del." wit="#P1">quid est posse mereri</witDetail></app> sit possibile voluntatem creatam acceptari ad premium beatificum sine dono supernaturali infuso creato vel increato<app><rdg type="add. in marg. a. m." wit="#P2">Ripa</rdg></app>. Primus articulus utrum per solam gratificationem extrinsecam legis divine stet voluntatem creatam ad premium acceptari. Notandum quod lex divina potest sumi duobus modis, sicut gratificatio et acceptatio per talem legem. Est enim quedam lex eternaliter absoluta secundum quam Deus aliquem acceptat simpliciter ad vitam eternam. Et est alia secundum quam Deus conditionate acceptat, ut pote, si habeat caritatem et eodem modo ipsius agere si procedat ex caritate. 
				Prima conclusio: alica est legis divine absoluta gratificatio et eterna. Patet de gratificatione Christi que fuit eterna. 
				Secunda: non quelibet legis absolute gratificatio est eterna, nam aliquis potest noviter confirmari in gratia. 
				Tertia: sola prima gratificatio est sufficiens gratificatio creature in esse meriti, ut dictum est de Christo.
				Quarta: nulla gratificatio legis conditionate potest esse sufficiens creature gratificatio per modum meriti, nam omnis talis existit novam <anchor xml:id="afn46"/>imputabilitatem in promerente<app from="#afn46"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. 
				Quinta conclusio<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">de Christo aliter dicit Bredwardinus</rdg></app>: non stat aliquem noviter acceptari ad aliquod premium ex sola gratificatione legis conditionate, nam noviter acceptatur quis cum huius conditio noviter adimpletur.
				Sexta: non stat aliquem noviter acceptari<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">sn</witDetail></app> ad premium sine nova intrinseca <anchor xml:id="afn49"/>imputabilitate<app from="#afn49"><witDetail type="coni." wit="#P1"/></app> in se vel in altero. Ex <anchor xml:id="afn50"/>hiis ad quesitum<app from="#afn50"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>.
				Sed dubium utrum ex lege conditionata nondum repleta possit consurgere gratificatio absoluta. Verbi gratia Sortes est prescitus et est in gratia nunquid est absolute dignus vita eterna. Dicitur quod sit ad istum sensum, quia est in statu in<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">q</witDetail></app> quo si decederet esset dignus vita eterna. Contra, nam tunc ipsum esse dignum dependet ex alica<app><rdg type="add. sup. lin." wit="#P2">ex aliqua</rdg></app> conditione implenda <cb ed="#P2" n="119r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f253/full/full/0/native.jpg"/> contingenter, igitur contingens est ipsum esse perseveratum conceditur. Aliter tamen dicit ut supra tactum est quod est tali lege potest consurgere gratificatio qua ille est gratus absolute ut sit dignus vita eterna<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">nam non</witDetail></app> ut habeat illam. Nam et hec multum distinguuntur, ut patet satis<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">dubium vel motum de prescito</rdg></app>. 
				Utrum quodlibet agere voluntatis circumscripta omni intrinseca imputabilitate sit ad premium acceptabile<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">quare non potest Deus aliter libere velle dare pro tali etc.</rdg></app>.
				Prima conclusio: non quodlibet agere liberum voluntatis est ad premium beatificum acceptabile. Patet de difformiter agere. 
				Secunda: nullum agere pure<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">naturalis</witDetail></app> naturale voluntatis est ad premium beatificum acceptabile non solum de potentia <anchor xml:id="afn57fn58"/>ordinata<app from="#afn57fn58"><witDetail type="p. c. sup. lin." wit="#P1"/><witDetail type="a. c." wit="#P1">ab</witDetail></app>, ymo nec de absoluta seu de plenitudine potestatis divine vocatur hic agere naturali, quod procedat a voluntate subducto omni dono supernaturali. Patet, nam ad hoc quod agere sit meritorium requiritur quod habeat intrinsecam imputabilitatem ex bonitate aliqua.
				<anchor xml:id="afn59"/>Tertia<app from="#afn59"><witDetail type="sed coni." wit="#P1">tertium</witDetail></app>: nullum agere ex dono supernaturali creato proveniens cum concursu voluntatis est ad premium imputabile loquendo semper <anchor xml:id="afn60"/>de premio beatifico<app from="#afn60"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>. 
				Quarta: stat aliquod agere eternaliter habere solam extrinsecam imputationem legis ad premium. Patet de Christi merito. 
				Utrum<app><rdg type="add. in marg." wit="#P1">hoc ideo est</rdg><rdg type="add. in marg." wit="#P1">quia posuit esentiam divinam etc.</rdg></app> solum agere ex caritate increata procedens sit ad premium beatificum acceptabile. Deducit<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">tale</witDetail></app> qualiter Spiritus Sanctus est voluntati formale posse et habituale ad diligendum, et non solum in genere cause efficientis, et multa de hoc que obmittuntur. 
				Quod quodlibet tale agere a tali posse et habitu procedens est immense bene agere et infinite imputabile etc. Quod est causa immensum in esse meriti, ut premium beatificum in esse premii. Quod nullum aliud agere nisi ex concursu huius habitus est aliquo modo imputabile etc. Patet ex hiis responsio ad quesitum pro quo ponitur conclusio. 
				Quod solus actus procedens ex caritate increata etc., et nullus alius. Ex hiis patet quomodo licet aliquis existens in puris naturalibus possit acceptari ad vitam eternam de potentia Dei absoluta, tamen impossibile est quod quis ex puris naturalibus mereatur. Nam ad gratificationem persone sufficit sola lex <anchor xml:id="afn64fn65"/>intrinseca<app from="#afn64fn65"><witDetail type="coni." wit="#P1"/><rdg wit="#P2">extrinseca</rdg></app>. Ad hoc <cb ed="#P2" n="119v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f254/full/full/0/native.jpg"/> autem quod tale agere acceptetur requiritur quod habeat intrinsecam imputabilitatem quoniam ipsum non est gratificabile formaliter, sed reddit personam gratificabilem, ut quedam dispositio Dei foris. Super hiis multa tangit que obmitto.
				Hec de quidditate et possibilitate merendi vitam eternam<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">illa</witDetail></app>. 
			</div>
			<div>
				<cb ed="#P1" n="72v" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514617v/f159/full/full/0/native.jpg"/> Ex predictis aliqua ad propositum colligenda vel predictis aliqua sunt addenda.
				 De intrinseca imputabilitate actus ad meritum possent videri probabiliter alicui quod non sit alica circumstantia positiva vel circumstantie, sed est non repugnantia quedam, sicut potentia observabilis creaturarum ad receptionem formarum <anchor xml:id="afn67"/>et non ei naturali ad esse<app from="#afn67"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>, secundum istum doctorem. 
				Unde non est aliud vel ab alio quam a Deo posse illum acceptare vel inputare ad premium et tunc omnis actus et solus ille est imputabilis aptitudinaliter quem Deus potest sic inputare.
				Potest aut, ut videtur, omnem talem actum ex sua libertate et omnipotentia <anchor xml:id="afn68"/>sic<app from="#afn68"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> acceptare. De quo non repugnat sue summe bonitati aut iustissime equitati aut alteri eius essentiali perfectioni a potentia et sic videtur possibile de omni actu non deformi eterne legi sue prime regule. Et sic talis deformitas est causa quare repugnat imputari talem actum. Et conformitas opposita per consequens causa imputabilitatis. Et forsan quod ista est magis dicendi<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">con</witDetail></app> causa talis inputabilitatis quamvis non sit causa equalis valoris commutabilis secundum iustitiam commutativam in premium quam privatio create vel increate caritatis <anchor xml:id="afn70"/>per<app from="#afn70"><witDetail type="p. c." wit="#P1"/></app> modum forme habitualis.
				Nam ut videtur probabiliter talis circumstantia quamvis faceret ad speciem naturalis bonitatis, non tamen ad esse merito <anchor xml:id="afn71"/>bonitatis moralis<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P2">plu</witDetail></app><app from="#afn71"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> plusquam divinus concursus <anchor xml:id="afn73"/>specialis vel generalis<app from="#afn73"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app> in genere cause efficientis <anchor xml:id="afn74"/>vel principiatio divini suppositi assumptis<app from="#afn74"><witDetail type="sup. lin." wit="#P1"/></app>.
				Nam talis bonitas non est libera ipsi voluntati, nec alico modo a voluntate et sic non videtur sibi debere imputari.
				Et ista est causa que communiter assignatur quare viator non potest mereri de condigno quamvis possit demereri, quia esto quod equalem bonitatem et infinitam extrinsece possit habere in actu suo bono, sicut malitiam in malo. Non tamen tantam in ratione meriti eo quod talis bonitas non est tanta <cb ed="#P2" n="120r" facs="https://gallica.bnf.fr/iiif/ark:/12148/btv1b52514430s/f255/full/full/0/native.jpg"/> in esse meriti ut bonitate, eo quod a voluntate non est talis gradus bonitatis<app><witDetail type="add. sed del." wit="#P1">sed malu</witDetail></app>, nec sibi debet imputari, malitia vero bene.
				Sed iuxta hoc videtur quod cum divina acceptatio non sit circumstantia libera voluntate, nec ab ipsa quod ipsa non daret rationem meriti ipsi actui. Dicitur quod divina acceptatio est de circumstantiis ex parte premiantis. Posset dici quod ipsa divini acceptatio est libera ipsi Deo et est totalis ratio meriti quamvis divinus concursus aut caritatis create vel increate non sic fuit ratio meriti etc. Considera circa hec et similia. 
				Ex principiatione Spiritus Sancti ut forme habitualis nulla laudabilitas in nobis videtur provenire cum de hiis que non sunt in nostra potestate, nec ex nobis, nec laudemur, nec vituperemur, licet forsan actui si sibi per se laudabilitas conveniret. Confirmatur nam nec istam abstractivam experimur, ymo multi non credunt, ymo credunt impossibilem.
				Imputabilitas actus cum sit quedam passiva possibilitas ab aliqua activa est et sic a divina potentia sive posse nam omnis potentia a Deo est etc., tamen actualis imputatio actus est ab actuali Dei velle de hoc supra et infra. 
				Posset esse una conclusio quod tam potentia peccandi venialiter quam merendi est a Deo. <anchor xml:id="afn76"/>Vide etc<app from="#afn76"><rdg type="om." wit="#P2"/></app>. 
			</div>
		</body>
	</text>
</TEI>